1. Rút bảo hiểm xã hội một lần có bị “cấm” từ năm 2026?
Thời gian gần đây, nhiều người lao động cho rằng từ năm 2026 sẽ không còn được rút bảo hiểm xã hội một lần. Cách hiểu này chưa chính xác.
Từ ngày 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 chính thức có hiệu lực và thay đổi đáng kể điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội một lần.
Điểm quan trọng nhất là pháp luật hiện hành đã phân biệt người đã tham gia bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025 với người bắt đầu tham gia từ ngày 01/7/2025 trở đi.
Do đó, muốn xác định một người có được nhận bảo hiểm xã hội một lần hay không, không thể chỉ căn cứ vào việc người đó đã nghỉ việc 12 tháng hay chưa mà phải xem xét thời điểm tham gia bảo hiểm xã hội, thời gian đóng và trường hợp cụ thể của người lao động.
2. Người đã tham gia bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025 có được rút một lần không?
Có, trong trường hợp đáp ứng điều kiện theo quy định.
Đây là nội dung người lao động cần đặc biệt lưu ý.
Theo quy định chuyển tiếp của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025 vẫn có thể thuộc trường hợp được hưởng bảo hiểm xã hội một lần khi đáp ứng các điều kiện luật định.
Một trường hợp phổ biến là:
- Người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025;
- Sau khi chấm dứt tham gia bảo hiểm xã hội, sau 12 tháng không thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và cũng không tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện;
- Có thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ 20 năm;
- Có đề nghị hưởng bảo hiểm xã hội một lần.
Như vậy, đối với nhóm người này, quy định “nghỉ việc đủ 12 tháng thì có thể làm thủ tục hưởng bảo hiểm xã hội một lần” về cơ bản vẫn còn ý nghĩa.
Tuy nhiên, cần kiểm tra chính xác quá trình đóng bảo hiểm xã hội và tình trạng tham gia tại thời điểm đề nghị hưởng để xác định có đủ điều kiện hay không.
3. Người bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội từ ngày 01/7/2025 có còn được rút sau 12 tháng nghỉ việc?
Đây là điểm thay đổi rất quan trọng.
Đối với người bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội từ ngày 01/7/2025 trở đi, việc nghỉ việc và không đóng bảo hiểm xã hội trong 12 tháng không còn tự động tạo ra quyền hưởng bảo hiểm xã hội một lần như cách nhiều người vẫn hiểu trước đây.
Người lao động thuộc nhóm này chỉ được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu thuộc một trong các trường hợp mà pháp luật quy định.
Nói cách khác: Không thể áp dụng máy móc quy tắc “nghỉ việc 12 tháng là được rút bảo hiểm xã hội một lần” cho tất cả người lao động.
Đây chính là điểm mà người lao động tham gia bảo hiểm xã hội lần đầu từ ngày 01/7/2025 trở đi cần đặc biệt lưu ý.
4. Những trường hợp được hưởng bảo hiểm xã hội một lần
Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người lao động có thể được hưởng bảo hiểm xã hội một lần trong các trường hợp luật định.
Thứ nhất, đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu
Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 đã giảm thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống còn 15 năm.
Vì vậy, người lao động khi đến tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội và không tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thì có thể thuộc trường hợp được giải quyết hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định.
Đây là thay đổi quan trọng bởi người lao động hiện nay có thêm cơ hội tiếp tục đóng bảo hiểm để đủ điều kiện hưởng lương hưu thay vì phải lựa chọn nhận bảo hiểm xã hội một lần.
Thứ hai, ra nước ngoài để định cư
Người lao động thuộc trường hợp ra nước ngoài để định cư có thể được hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định.
Tuy nhiên, không phải cứ xuất cảnh hoặc đi lao động ở nước ngoài là được xác định thuộc trường hợp này.
Người lao động phải có căn cứ chứng minh việc ra nước ngoài để định cư theo quy định pháp luật.
Thứ ba, người mắc bệnh thuộc trường hợp luật định
Một số trường hợp người lao động mắc bệnh hoặc có tình trạng sức khỏe thuộc diện đặc biệt theo quy định của pháp luật có thể được giải quyết hưởng bảo hiểm xã hội một lần.
Đây là nhóm trường hợp cần xem xét hồ sơ y tế và điều kiện cụ thể, không nên chỉ căn cứ vào tên bệnh hoặc tình trạng sức khỏe do người lao động tự xác định.
Thứ tư, người có mức suy giảm khả năng lao động thuộc trường hợp luật định
Người lao động có mức suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc thuộc các trường hợp đặc biệt khác được pháp luật quy định có thể được hưởng bảo hiểm xã hội một lần.
Việc xác định tỷ lệ suy giảm khả năng lao động phải căn cứ vào kết luận giám định theo quy định.
Thứ năm, một số trường hợp đặc thù khác
Pháp luật còn quy định một số trường hợp đặc thù liên quan đến người lao động thuộc lực lượng vũ trang, người đang phục vụ trong quân đội, công an hoặc một số nhóm đối tượng khác.
Do đó, khi xác định quyền hưởng bảo hiểm xã hội một lần cần xem xét đúng đối tượng, quá trình đóng và căn cứ pháp lý áp dụng, thay vì chỉ căn cứ vào thời gian nghỉ việc.
5. Một điểm rất dễ nhầm: “đóng trước 01/7/2025” và “tham gia trước 01/7/2025”
Đây là vấn đề cần phân biệt khi tư vấn.
Pháp luật không đơn giản chỉ đặt ra câu hỏi: “Bạn có sổ bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025 hay không?”
Mà phải xác định chính xác người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025 hay không, quá trình đóng như thế nào và thuộc trường hợp nào theo quy định chuyển tiếp.
Ví dụ:
Trường hợp 1: Anh A đã làm việc và đóng bảo hiểm xã hội từ năm 2024, sau đó nghỉ việc.
Anh A có thời gian đóng bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025. Nếu sau khi nghỉ việc đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định thì vẫn có thể thuộc trường hợp được hưởng bảo hiểm xã hội một lần.
Trường hợp 2: Chị B lần đầu tham gia bảo hiểm xã hội vào tháng 8/2025.
Chị B không có thời gian đóng bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025. Vì vậy, nếu sau này chị nghỉ việc và không đóng bảo hiểm xã hội trong 12 tháng thì không thể mặc nhiên yêu cầu hưởng bảo hiểm xã hội một lần chỉ dựa vào lý do đã nghỉ đủ 12 tháng.
Hai trường hợp này có thể có thời gian nghỉ việc giống nhau nhưng quyền hưởng bảo hiểm xã hội một lần lại khác nhau.
6. Vì sao Nhà nước thay đổi cơ chế hưởng bảo hiểm xã hội một lần?
Việc hạn chế khả năng nhận bảo hiểm xã hội một lần đối với người bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội từ ngày 01/7/2025 trở đi hướng đến mục tiêu quan trọng là khuyến khích người lao động duy trì thời gian tham gia bảo hiểm xã hội để được hưởng lương hưu và các quyền lợi an sinh lâu dài.
Nếu người lao động nhận toàn bộ quyền lợi bảo hiểm xã hội một lần khi còn trẻ, người lao động có thể mất đi một số quyền lợi lâu dài như:
- Lương hưu hằng tháng;
- Quyền lợi bảo hiểm y tế gắn với người hưởng lương hưu;
- Khả năng được điều chỉnh lương hưu theo chính sách của Nhà nước;
- Các quyền lợi an sinh khác theo quy định.
Đặc biệt, Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 giảm điều kiện về thời gian đóng để hưởng lương hưu xuống còn 15 năm.
Điều này tạo thêm một lựa chọn cho người lao động: thay vì nhận bảo hiểm xã hội một lần, có thể tiếp tục duy trì hoặc đóng nối thời gian bảo hiểm xã hội để hướng tới lương hưu khi đủ tuổi.
7. Có nên rút bảo hiểm xã hội một lần ngay khi đủ điều kiện?
Không nên quyết định chỉ dựa trên việc “có thể rút”.
Việc có được hưởng bảo hiểm xã hội một lần hay không là vấn đề pháp lý.
Nhưng việc có nên hưởng hay không lại là vấn đề tài chính và an sinh lâu dài của từng người.
Trước khi làm thủ tục, người lao động nên kiểm tra ít nhất 4 vấn đề:
Một là, mình bắt đầu đóng bảo hiểm xã hội từ thời điểm nào?
Hai là, tổng thời gian đã đóng là bao nhiêu năm, bao nhiêu tháng?
Ba là, mình có thuộc trường hợp được hưởng bảo hiểm xã hội một lần theo quy định hiện hành hay không?
Bốn là, nếu không nhận một lần thì có thể tiếp tục đóng bao lâu để đủ điều kiện hưởng lương hưu?
Trong nhiều trường hợp, số tiền nhận một lần có thể tạo ra lợi ích trước mắt nhưng việc mất quyền hưởng lương hưu lại có thể ảnh hưởng đáng kể đến nguồn thu nhập khi về già.
Do đó, người lao động nên cân nhắc cả quyền lợi trước mắt và quyền lợi an sinh lâu dài.
8. Người lao động cần lưu ý gì từ năm 2026?
Từ năm 2026, câu hỏi “Tôi nghỉ việc 12 tháng rồi, có rút được bảo hiểm xã hội một lần không?” không còn có thể trả lời đơn giản là “có”.
Cần xác định trước:
Bạn có thời gian đóng bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025 hay không?
Nếu có, bạn có thể thuộc nhóm được áp dụng quy định chuyển tiếp và vẫn có trường hợp được hưởng bảo hiểm xã hội một lần khi đủ điều kiện.
Nếu không có thời gian đóng trước ngày 01/7/2025, việc nghỉ việc 12 tháng không còn là căn cứ độc lập để bạn yêu cầu nhận bảo hiểm xã hội một lần.
Đây là thay đổi mà người lao động, doanh nghiệp và người làm công tác nhân sự cần đặc biệt lưu ý khi tư vấn hoặc giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội.
KẾT LUẬN
Từ ngày 01/7/2025, cơ chế hưởng bảo hiểm xã hội một lần đã thay đổi, nhưng không có nghĩa là tất cả người lao động đều bị cấm rút bảo hiểm xã hội một lần.
Điểm mấu chốt là thời điểm có thời gian đóng bảo hiểm xã hội và trường hợp hưởng cụ thể của từng người.
Đặc biệt, người đã có thời gian đóng bảo hiểm xã hội trước ngày 01/7/2025 vẫn có thể thuộc diện được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu đáp ứng điều kiện theo quy định chuyển tiếp.
Trong khi đó, người bắt đầu tham gia bảo hiểm xã hội từ ngày 01/7/2025 trở đi không còn mặc nhiên được hưởng bảo hiểm xã hội một lần chỉ vì đã nghỉ việc và không đóng bảo hiểm xã hội trong 12 tháng.
Vì vậy, trước khi quyết định nhận bảo hiểm xã hội một lần, người lao động nên kiểm tra kỹ quyền lợi của mình và cân nhắc giữa khoản tiền nhận ngay hôm nay với quyền lợi lương hưu và an sinh trong tương lai.
PHÒNG PHÁP LÝ – VĂN PHÒNG LUẬT SƯ ĐỨC TRỌNG
| Trụ sở chính | Tầng 3, Tòa nhà Thương mại TTC Plaza Đức Trọng, 713 Quốc lộ 20, Đức Trọng, Lâm Đồng. |
| Văn phòng tại TP. HCM | 520/75 Quốc lộ 13, phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh. |
| Hotline | 0961 523 300 |
| Website | luatductrong.com |
| ls.quynhmi@gmail.com |
