Khi một người qua đời và để lại di chúc phân chia tài sản, những người không có tên trong di chúc thường lo ngại mình sẽ không được hưởng bất kỳ phần di sản nào. Tuy nhiên, theo quy định pháp luật Việt Nam, trong một số trường hợp, người không được chỉ định trong di chúc vẫn có quyền hưởng thừa kế. Vậy những trường hợp nào được pháp luật bảo vệ quyền lợi?
1. Những người được hưởng di sản bắt buộc dù không có tên trong di chúc
Theo khoản 1 Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015, một số người vẫn được hưởng phần di sản bắt buộc, ngay cả khi người lập di chúc không cho họ hưởng di sản, bao gồm:
– Con chưa thành niên;
– Cha, mẹ của người chết;
– Vợ hoặc chồng của người chết;
– Con thành niên không có khả năng lao động.
Những người này được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trừ trường hợp họ từ chối nhận di sản hoặc không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 2 Điều 644.
Ví dụ: Ông A có vợ và hai người con, trong đó một người con mới 15 tuổi. Ông A lập di chúc để lại toàn bộ phần tài sản của mình cho người con lớn, không đề cập đến vợ và người con 15 tuổi. Trong trường hợp đáp ứng điều kiện luật định, người vợ và người con chưa thành niên vẫn có quyền yêu cầu hưởng phần di sản bắt buộc theo Điều 644 Bộ luật Dân sự năm 2015.
2. Di chúc không đề cập đến toàn bộ tài sản của người chết
Không phải lúc nào di chúc cũng định đoạt toàn bộ tài sản của người để lại di sản. Trường hợp di chúc chỉ đề cập đến một phần tài sản thì phần di sản chưa được định đoạt có thể được chia theo pháp luật.
Theo điểm a khoản 2 Điều 650 Bộ luật Dân sự năm 2015, thừa kế theo pháp luật được áp dụng đối với phần di sản không được định đoạt trong di chúc.
Khi đó, những người thuộc hàng thừa kế theo Điều 651 Bộ luật Dân sự năm 2015 có thể được hưởng phần di sản chưa được định đoạt, nếu đáp ứng điều kiện pháp luật quy định.
Ví dụ: Ông B lập di chúc để lại căn nhà cho con trai nhưng không đề cập đến thửa đất khác thuộc di sản của mình. Phần di sản là thửa đất chưa được định đoạt trong di chúc có thể được chia theo pháp luật cho những người thuộc diện thừa kế tương ứng.
3. Di chúc không hợp pháp hoặc một phần di chúc không có hiệu lực
Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự năm 2015, di sản được chia theo pháp luật trong trường hợp không có di chúc hoặc di chúc không hợp pháp. Ngoài ra, việc chia theo pháp luật còn được áp dụng đối với phần di sản liên quan đến phần di chúc không có hiệu lực.
Vì vậy, nếu di chúc bị xác định không hợp pháp hoặc một phần nội dung di chúc không có hiệu lực, những người thuộc diện thừa kế theo pháp luật có thể được hưởng di sản theo quy định.
Tuy nhiên, không phải cứ có tranh chấp hoặc cho rằng di chúc không hợp pháp thì di chúc đương nhiên vô hiệu. Cần xem xét điều kiện có hiệu lực của di chúc và các tài liệu, chứng cứ liên quan.
Do đó, không có tên trong di chúc không đồng nghĩa với việc mất quyền hưởng thừa kế. Tùy từng trường hợp, người có liên quan vẫn có thể được hưởng phần di sản bắt buộc, phần di sản chưa được định đoạt trong di chúc hoặc di sản được chia theo pháp luật.
Để xác định chính xác quyền hưởng thừa kế, cần xem xét nội dung di chúc, quan hệ giữa người yêu cầu hưởng di sản với người đã mất, nguồn gốc tài sản và các căn cứ pháp luật có liên quan.
PHÒNG PHÁP LÝ – VĂN PHÒNG LUẬT SƯ ĐỨC TRỌNG
| Trụ sở chính | Tầng 3, Tòa nhà Thương mại TTC Plaza Đức Trọng, 713 Quốc lộ 20, Đức Trọng, Lâm Đồng. |
| Văn phòng tại TP. HCM | 520/75 Quốc lộ 13, phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh. |
| Hotline | 0961 523 300 |
| Website | luatductrong.com |
| ls.quynhmi@gmail.com |
