Từ ngày 10/9/2026, doanh nghiệp trốn đóng BHXH có thể bị phạt đến 150 triệu đồng, buộc truy đóng và nộp thêm 0,03%/ngày. Phân tích chi tiết quy định mới tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP.
1. Trốn đóng BHXH là gì?
Theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, người sử dụng lao động có trách nhiệm:
- Đăng ký đầy đủ người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.
- Kê khai đúng mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.
- Đóng BHXH đầy đủ, đúng thời hạn.
Nếu cố tình không thực hiện các nghĩa vụ này nhằm giảm số tiền phải đóng hoặc né tránh việc tham gia BHXH thì sẽ bị coi là hành vi trốn đóng BHXH khi đáp ứng các điều kiện luật định.
2. Mức phạt khi không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người lao động tham gia BHXH
Khoản 1 Điều 44 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định, sau 60 ngày kể từ thời điểm phải đăng ký mà người sử dụng lao động vẫn không đăng ký hoặc đăng ký thiếu người lao động thì bị xử phạt như sau:
| Số lao động vi phạm | Cá nhân | Tổ chức |
|---|---|---|
| Dưới 10 người | 6 – 12 triệu đồng | 12 – 24 triệu đồng |
| 10 – dưới 50 người | 12 – 20 triệu đồng | 24 – 40 triệu đồng |
| 50 – dưới 100 người | 20 – 30 triệu đồng | 40 – 60 triệu đồng |
| 100 – dưới 300 người | 30 – 40 triệu đồng | 60 – 80 triệu đồng |
| 300 – dưới 500 người | 40 – 50 triệu đồng | 80 – 100 triệu đồng |
| 500 – dưới 700 người | 50 – 60 triệu đồng | 100 – 120 triệu đồng |
| 700 – dưới 1.000 người | 60 – 70 triệu đồng | 120 – 140 triệu đồng |
| Từ 1.000 người trở lên | 70 – 75 triệu đồng | 140 – 150 triệu đồng |
Đây là mức xử phạt áp dụng đối với hành vi không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số lao động thuộc diện phải tham gia BHXH bắt buộc.
3. Mức phạt đối với hành vi khai thấp tiền lương hoặc đóng thiếu BHXH
Khoản 2 Điều 44 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định mức xử phạt từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng BHXH, nhưng:
- Không quá 75 triệu đồng đối với cá nhân.
- Không quá 150 triệu đồng đối với tổ chức.
Các hành vi bị xử phạt bao gồm:
– Kê khai tiền lương thấp hơn quy định
Một số doanh nghiệp ký hợp đồng lao động với mức lương thực tế cao nhưng chỉ kê khai mức lương thấp để giảm số tiền BHXH phải đóng.
Đây là hành vi vi phạm pháp luật và sẽ bị xử phạt theo quy định mới.
– Không đóng hoặc đóng không đầy đủ tiền BHXH
Doanh nghiệp đã đăng ký tham gia BHXH nhưng:
- không đóng;
- đóng thiếu;
- kéo dài quá 60 ngày kể từ hạn phải đóng;
- đã được cơ quan BHXH đôn đốc nhưng vẫn không thực hiện.
Trường hợp này sẽ bị xử phạt hành chính nếu chưa đủ yếu tố truy cứu trách nhiệm hình sự.
4. Doanh nghiệp có thể bị phạt đến 150 triệu đồng
Điều 7 Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định: “Mức phạt đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt đối với cá nhân.”
Do đó:
- Cá nhân: tối đa 75 triệu đồng.
- Doanh nghiệp, tổ chức: tối đa 150 triệu đồng.
Đây là một trong những mức xử phạt hành chính cao nhất trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội hiện nay.
5. Ngoài tiền phạt còn phải truy đóng BHXH
Tiền phạt không phải là nghĩa vụ duy nhất.
Người sử dụng lao động còn phải:
- đăng ký đầy đủ người lao động;
- truy đóng toàn bộ số tiền BHXH còn thiếu;
- nộp thêm 0,03%/ngày tính trên số tiền và thời gian trốn đóng.
Khoản tiền này được nộp trực tiếp vào Quỹ bảo hiểm xã hội.
Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp càng kéo dài thời gian vi phạm thì chi phí phải thanh toán sẽ càng lớn.
6. Trường hợp nào không bị coi là trốn đóng BHXH?
Theo Điều 4 Nghị định 274/2025/NĐ-CP, người sử dụng lao động sẽ không bị coi là trốn đóng nếu việc không đóng BHXH xuất phát từ các nguyên nhân bất khả kháng, bao gồm:
- bão, lũ, động đất, hạn hán kéo dài;
- hỏa hoạn lớn;
- dịch bệnh nguy hiểm được cơ quan có thẩm quyền công bố;
- tình trạng khẩn cấp;
- các sự kiện bất khả kháng khác theo Bộ luật Dân sự.
Tuy nhiên, doanh nghiệp phải chứng minh được nguyên nhân khách quan này là lý do trực tiếp khiến mình không thể thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH.
7. BHXH bắt buộc hiện nay gồm những chế độ nào?
Theo Điều 4 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, BHXH bắt buộc gồm 05 chế độ:
- Chế độ ốm đau.
- Chế độ thai sản.
- Chế độ hưu trí.
- Chế độ tử tuất.
- Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Đây là những chế độ bảo đảm an sinh quan trọng cho người lao động trong suốt quá trình làm việc và sau khi nghỉ hưu.
8. Người sử dụng lao động cần lưu ý gì?
Để tránh bị xử phạt, doanh nghiệp nên:
- rà soát toàn bộ lao động thuộc diện tham gia BHXH;
- ký hợp đồng lao động đúng quy định;
- kê khai đúng tiền lương;
- đóng BHXH đúng thời hạn;
- chủ động truy đóng ngay khi phát hiện sai sót.
Việc chậm khắc phục không chỉ làm phát sinh khoản tiền 0,03%/ngày, mà còn có thể dẫn đến xử phạt nặng hơn hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu đủ điều kiện.
Kết luận
Nghị định 283/2026/NĐ-CP đã siết chặt chế tài đối với hành vi trốn đóng bảo hiểm xã hội, thể hiện quyết tâm bảo vệ quyền lợi của người lao động và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực BHXH. Việc không đăng ký người lao động tham gia BHXH, khai thấp tiền lương hoặc cố tình chậm đóng không chỉ khiến doanh nghiệp đối mặt với mức phạt lên đến 150 triệu đồng, mà còn phải truy đóng toàn bộ số tiền còn thiếu và nộp thêm khoản tiền tính theo 0,03%/ngày.
Đối với người sử dụng lao động, việc tuân thủ đúng quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Nghị định 283/2026/NĐ-CP không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn góp phần xây dựng môi trường lao động ổn định, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động.
PHÒNG PHÁP LÝ – VĂN PHÒNG LUẬT SƯ ĐỨC TRỌNG
| Trụ sở chính | Tầng 3, Tòa nhà Thương mại TTC Plaza Đức Trọng, 713 Quốc lộ 20, Đức Trọng, Lâm Đồng. |
| Văn phòng tại TP. HCM | 520/75 Quốc lộ 13, phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh. |
| Hotline | 0961 523 300 |
| Website | luatductrong.com |
| ls.quynhmi@gmail.com |
