Họ là một trong những thông tin hộ tịch cơ bản của mỗi cá nhân, được ghi nhận ngay từ khi đăng ký khai sinh. Tuy nhiên, trong quá trình sinh sống, vì nhiều lý do khác nhau như cha mẹ ly hôn, xác định lại cha mẹ cho con, nhận con nuôi hoặc có yêu cầu chính đáng khác, cá nhân có thể có nhu cầu thay đổi họ.
Vậy pháp luật hiện hành quy định như thế nào về việc thay đổi họ? Ai có quyền yêu cầu thay đổi họ? Thủ tục thực hiện ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ các quy định pháp luật liên quan.
1. Thay đổi họ là gì?
Thay đổi họ là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền ghi nhận việc chuyển từ họ hiện tại sang họ khác theo yêu cầu của cá nhân hoặc người đại diện hợp pháp trong các trường hợp pháp luật cho phép.
Việc thay đổi họ không làm thay đổi, chấm dứt quyền và nghĩa vụ dân sự đã được xác lập theo họ cũ.
Căn cứ pháp lý
Điều 27 Bộ luật Dân sự năm 2015.
2. Những trường hợp được phép thay đổi họ
Không phải mọi trường hợp đều được quyền thay đổi họ. Pháp luật chỉ cho phép thay đổi họ trong những trường hợp nhất định.
Căn cứ pháp lý
Khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong các trường hợp sau:
1. Cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ trong trường hợp sau đây:
a) Thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại;
b) Thay đổi họ cho con nuôi từ họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ sang họ của cha nuôi hoặc họ của mẹ nuôi theo yêu cầu của cha nuôi, mẹ nuôi;
c) Khi người con nuôi thôi làm con nuôi và người này hoặc cha đẻ, mẹ đẻ yêu cầu lấy lại họ cho người đó theo họ của cha đẻ hoặc mẹ đẻ;
d) Thay đổi họ cho con theo yêu cầu của cha đẻ, mẹ đẻ hoặc của con khi xác định cha, mẹ cho con;
đ) Thay đổi họ của người bị lưu lạc đã tìm ra nguồn gốc huyết thống của mình;
e) Thay đổi họ theo họ của vợ, họ của chồng trong quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài để phù hợp với pháp luật của nước mà vợ, chồng người nước ngoài là công dân hoặc lấy lại họ trước khi thay đổi;
g) Thay đổi họ của con khi cha, mẹ thay đổi họ;
h) Trường hợp khác do pháp luật về hộ tịch quy định.
3. Có được đổi họ của con từ họ cha sang họ mẹ hoặc ngược lại không?
Câu trả lời là CÓ.
Căn cứ pháp lý
Điểm a khoản 1 Điều 27 Bộ luật Dân sự năm 2015.
Theo quy định này, cá nhân có quyền yêu cầu thay đổi họ từ họ cha sang họ mẹ hoặc từ họ mẹ sang họ cha.
Đây là một trong những trường hợp được pháp luật cho phép thực hiện thủ tục thay đổi hộ tịch.
Ví dụ:
- Sau khi ly hôn, con sống ổn định với mẹ và các bên thống nhất đổi sang họ mẹ;
- Người cha thực hiện thủ tục nhận con và các bên thống nhất đổi họ con theo họ cha.
Tuy nhiên, việc thay đổi họ phải tuân thủ các điều kiện theo quy định của pháp luật hộ tịch.
4. Điều kiện thay đổi họ đối với người dưới 18 tuổi
Căn cứ pháp lý
Khoản 1 Điều 7 Nghị định 123/2015/NĐ-CP.
Theo quy định hiện hành:
- Việc thay đổi họ cho người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của cha và mẹ;
- Sự đồng ý phải được thể hiện rõ trong Tờ khai đăng ký thay đổi hộ tịch;
- Trường hợp người từ đủ 09 tuổi trở lên thì còn phải có sự đồng ý của chính người đó.
Đây là điều kiện bắt buộc khi cơ quan hộ tịch xem xét giải quyết yêu cầu thay đổi họ.
5. Hồ sơ yêu cầu thay đổi họ
Căn cứ pháp lý
Điều 28 Luật Hộ tịch năm 2014.
Người yêu cầu chuẩn bị hồ sơ gồm:
- Tờ khai đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch theo mẫu;
- Bản chính Giấy khai sinh;
- Giấy tờ chứng minh căn cứ thay đổi họ;
- Giấy tờ tùy thân của người yêu cầu;
- Các tài liệu khác liên quan (nếu có).
Tùy từng trường hợp cụ thể, cơ quan hộ tịch có thể yêu cầu bổ sung tài liệu chứng minh.
6. Thủ tục thay đổi họ
Bước 1: Nộp hồ sơ
Người yêu cầu nộp hồ sơ tại:
- Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đã đăng ký hộ tịch trước đây; hoặc
- Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú của người yêu cầu.
Bước 2: Kiểm tra hồ sơ
Công chức tư pháp – hộ tịch kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ.
Bước 3: Giải quyết yêu cầu
Nếu việc thay đổi họ có căn cứ và phù hợp quy định pháp luật, công chức tư pháp – hộ tịch ghi nội dung thay đổi vào Sổ hộ tịch và trình Chủ tịch UBND cấp xã quyết định.
Căn cứ pháp lý
Điều 28 Luật Hộ tịch năm 2014.
7. Thời hạn giải quyết
Căn cứ pháp lý
Khoản 2 Điều 28 Luật Hộ tịch năm 2014.
Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, cơ quan hộ tịch xem xét và giải quyết.
Trường hợp cần xác minh thì thời hạn giải quyết có thể kéo dài nhưng không quá 03 ngày làm việc tiếp theo.
Kết luận
Pháp luật Việt Nam cho phép cá nhân thay đổi họ trong một số trường hợp nhất định như chuyển từ họ cha sang họ mẹ hoặc ngược lại, thay đổi họ cho con nuôi, xác định cha mẹ cho con hoặc các trường hợp đặc biệt khác theo quy định của pháp luật. Đối với người dưới 18 tuổi, việc thay đổi họ phải có sự đồng ý của cha và mẹ; trường hợp người từ đủ 09 tuổi trở lên còn phải có sự đồng ý của chính người đó. Khi có nhu cầu thay đổi họ, người dân cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo Luật Hộ tịch để được giải quyết nhanh chóng và đúng quy định.
PHÒNG PHÁP LÝ – VĂN PHÒNG LUẬT SƯ ĐỨC TRỌNG
| Trụ sở chính | Tầng 3, Tòa nhà Thương mại TTC Plaza Đức Trọng, 713 Quốc lộ 20, Đức Trọng, Lâm Đồng. |
| Văn phòng tại TP. HCM | 520/75 Quốc lộ 13, phường Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh. |
| Hotline | 0961 523 300 |
| Website | luatductrong.com |
| ls.quynhmi@gmail.com |
